Opa Reusel

Mijn voornaam dank ik aan de vader van mijn vader. Die heette Sjef, voluit Josephus, bij mij werd dat afgekort tot Joost. Mijn tweede voornaam, Joannes, kreeg ik van mijn andere opa. De vader van mijn moeder. Opa Reusel.

Jan Vermeulen heeft 85 jaar mogen leven, eigenlijk een jaar of drie te lang. Eén van de laatste keren dat ik nog echt met hem kon spreken was in november 2004, iets meer dan twee jaar voor zijn dood. Ik had hem toen al even niet meer gezien, een beetje afgeschrikt door de verhalen die ik hoorde over zijn verwarde toestand.

Zo was hij op een avond ineens zoek. Hij verbleef toen al een tijdje in De Grote Beek GGZ in Eindhoven vanwege depressieve klachten, veroorzaakt door vasculaire dementie, maar was plotseling verdwenen. Uiteindelijk werd hij in het winkelcentrum gevonden door twee politieagenten die het wel opvallend vonden dat hij op sloffen liep en geen jas droeg. Hij bleek iemand twee euro te hebben betaald voor een lift naar het station, vanaf daar had hij de bus naar huis willen nemen.

Onder de omstandigheden viel het me aanvankelijk lang niet tegen hoe ik mijn opa aantrof, ruim anderhalve maand na dit voorval. Hij wist nog heel goed wat voor werk ik op dat moment deed en voor welke werkgever. Toen ik hem zei dat zijn kalender achter liep, herstelde hij dat meteen en merkte hij op dat oma en hij een dag eerder precies 56 jaar getrouwd waren. En dat klopte. Toen er bezoek kwam voor een andere patiënt van de instelling waarin hij verbleef, wist hij zich te herinneren dat er nog een paar gebakjes van de dag ervoor in de koelkast stonden die ze wel konden hebben.

Even later nam hij me even apart en leidde me naar een gang. Hij wees  naar één van de werknemers van de instelling. Op samenzweerderige toon fluisterde hij dat hij gevangen zat en dat die verdomde nazi’s hem niet wilde laten gaan. Ineens besefte ik me dat het toch niet meeviel met hem. Voor mij was het 2004, maar hij zat plotseling een jaar of zestig van me vandaan. Hij was weer dwangarbeider in een wapenfabriek in het Duitse Oberendorf, tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Mijn opa was niet altijd een hele makkelijke man. Hij was oerconservatief en kon best dwars, nukkig en soms wat onredelijk zijn. Ik heb hem in mijn jeugd echter altijd ervaren als een leuke, lieve, belangstellende opa. Helaas wegen je meest recente herinneringen doorgaans het zwaarst, maar als ik wat verder terugdenk dan zijn er vooral mooie herinneringen. Hoe hij bijna van zijn stoel viel van het lachen als we tijdens logeerpartijtjes samen naar oude conferences van Wim Sonneveld en Toon Hermans keken. Hoe ik als klein kind met hem rondjes door de buurt mocht rijden op de stang van zijn brommertje. Dat hij niets liever deed dan eindeloos vertellen over de oorlog of zijn tijd bij Philips. Dat de invoering van de euro nooit helemaal tot hem door wist te dringen en dat hij na 1 januari 2002 bergen rommel kocht, omdat de prijzen ineens zo laag leken. Dat hij met een emotie- en franjeloze doch mooie, strakke en herkenbare stijl kon tekenen, ook nog eens met zijn verkeerde hand, hij was immers van nature links maar al in zijn jeugd gedwongen om rechtshandig te schrijven en tekenen. Dat hij erg goed was in meubels maken en houtbewerken en dat hij steevast luidruchtig door zijn neus ademde terwijl hij dat in opperste concentratie deed. Dat met name de herkenbare houten kerstgroepen die uit zijn hobbyschuurtje kwamen erg gewild waren en nog altijd voor veel geld verkocht worden in speciaalzaken. En op hoge leeftijd slaagde hij er als een ware MacGyver nog in om een defectje aan mijn elektrische gitaar te repareren met een spijkertje, een stukje tape en een blokje hout. Ik heb zijn provisorische reparatie tot op de dag van vandaag intact gelaten.

Toen ruim twee jaar na Opa Reusel ook mijn oma overleed werden hun spullen verdeeld onder de directe familie. Alle praktische gebruiksvoorwerpen en dierbare familiestukken vonden al snel een nieuwe eigenaar. Ik nam maar één ding mee uit hun inmiddels gestripte woninkje. Uit een krat met losse rommel waar verder niemand echt interesse in leek te hebben viste ik een kleine, eenvoudige potloodtekening van een gebouwtje met een torentje, ooit eens gemaakt door mijn opa en vervolgens door hemzelf goed genoeg bevonden om in een fotolijstje te stoppen. Ik heb geen idee waar dit gebouwtje staat of stond. Misschien kende hij het, misschien is het nagetekend van een foto uit een boek. Misschien bestond het alleen in zijn fantasie. Ik hoef het eigenlijk ook niet te weten, maar hoop toch een beetje op het laatste.

Veel mensen hebben er behoefte aan om nadat iemand overleden is een plek te hebben waar ze hun dierbare nog min of meer kunnen bezoeken. Voor mij gaat dat niet echt op, ik heb eigenlijk niets met graven. Ik bezoek ze zelden en als mijn eigen tijd is gekomen dan wil ik ook niet onder de grond. Het graf van mijn opa heb ik sinds hij er een dikke zeven jaar geleden begraven werd hooguit een keer of drie, vier bezocht.

Het heeft voor mij meer waarde om naar die tekening te kijken van dat vredige gebouwtje met dat torentje. Daar zit hij wat mij betreft toch wat gezelliger.

Ook over mijn andere drie grootouders schreef ik een stukje:
Oma Reusel
Opa Mierd
Oma Mierd

Advertenties

3 Reacties so far »

  1. 1

    Heel goed verwoord, Joost. Jouw Opa Reusel was mijn ome Jan, de jongste broer van mijn moeder. Vroeger (heel veel vroeger) deed ik de boodschappen en mocht ’s zondags bij hem 1 dubbeltje halen en kreeg ik de Donald Duck… Bij het lezen van jouw column komen zulke dingen weer boven en nog veel meer… bedankt ! Mieke van Dorst.

  2. 2

    Harrie said,

    Mooie herinneringen, kun je nagaan dat ik en mijn broertjes, of je nog kleinere neefje en nichtje dit bijna tot niet hebben.. Wederom schitterend geschreven en mooi om zo aan de ouwe heer terug te denken. Ik herinner me hem vooral uit de verhalen van ons pap, waarin Jan als een aap over de zolder van de garage van (volgens mij) de Vlassert klom, wat een aantal jaar later al niet meer mogelijk was. Maar goed, hopelijk blijven ze op de door jou vertolkte manier allemaal een beetje bij ons!

    • 3

      Hans Vermeulen said,

      Even een correctie Harrie:
      Toen wij in 1993 ons nieuwe huis betrokken wilden wij een zolder in onze garage. Opa heeft toen een balkenlaag daarvoor gemaakt en inderdaad hij bewoog zeer gezwind – als een aap – tussen, over en onder de balken. En dat op zijn 72ste!


Comment RSS · TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: