Archive for december, 2013

Opa Mierd

Ik ben vernoemd naar mijn opa. Die had eveneens als officiële eerste naam Josephus. Bij hem werd dat afgekort naar de roepnaam Sjef, bij mij werd het gelukkig Joost. Met enig gevoel voor traditie was het logisch dat ik zijn naam kreeg, als oudste zoon van zijn oudste zoon. Mijn vader had eveneens de naam van zìjn opa gekregen, als oudste zoon van diens oudste zoon.

Sjef was een opa uit het boekje. Zo eentje die je volstopte met meer KitKatten, koekjes en tumtummetjes dan je ouders goed vonden. Die je het gevoel gaf dat je een heel speciaal kind was. En die bijna elke keer dat hij je zag, ook al was dat minstens eens per week, weer dezelfde opmerking moest maken: “Je wordt al groot!”. Dat hij dat tot mijn lichte irritatie nog steeds deed toen ik al ruimschoots in de puberteit was, en dan het liefst op een kinderlijke toon en in een zo groot mogelijk gezelschap, moest ik maar voor lief nemen. Ergens vermoed ik dat hij heus wel wist dat ik dit een tikkeltje gênant vond en dat hij me gewoon een beetje zat te klieren.

“Opa Mierd”, die mijn broers en ik zo noemden omdat hij in Hooge Mierde woonde, was iemand die voor zijn pensioen bepaald niet stil had gezeten. Hij slaagde er op de één of andere manier in om een fulltime baan als sigarenmaker te combineren met onder meer vader zijn van acht kinderen, het trainen van de plaatselijke voetbalclub, in het bestuur van vrijwel elke vereniging in het dorp zitten, een loopbaan in de lokale politiek en schrijven voor twee kranten. Die laatste twee bezigheden zorgden voor de opmerkelijke situatie dat lezers van het Eindhovens Dagblad of het Nieuwsblad van het Zuiden soms doodleuk een artikeltje van correspondent Sjef van Gisbergen over gemeenteraadslid Sjef van Gisbergen konden lezen.

Na zijn werkzame leven en het vroeg overlijden van zijn vrouw, mijn oma werd slechts 61 jaar oud, vond opa het volgens mij qua activiteiten wel mooi geweest. Hij had nog wel zijn duiven (die hij steevast naar binnen probeerde te lokken met de mantra “Kom! Kom! Kom mèr!”) en dansavondjes, maar ik kan me hem eigenlijk nauwelijks anders herinneren dan tevreden zittend in zijn luie stoel voor de tv. En altijd met een sigaar in zijn mond. Opa grapte soms dat hij in z’n leven waarschijnlijk meer sigaren gerookt had dan hij er als sigarenmaker vervaardigd had. Hij was zo’n kettingroker dat hij in al zijn volwassen jaren wellicht meer sigarenrook dan schone lucht in heeft geademd.

Het was dan ook geen hele grote verrassing dat opa uiteindelijk longkanker kreeg. Hij deed daar dan ook helemaal niet dramatisch over. Hij was al 79 en zei dat hij al die sigaren waar hij zolang van had genoten niet had willen ruilen voor wat extra jaren.

Alhoewel hij zijn lot accepteerde was de manier waarop hij in zijn laatste weken wegzakte niet fraai. Op het einde was hij nog maar af en toe bij bewustzijn, had hij waanbeelden en sprak hij nauwelijks nog. Ik denk dat ik één van de laatste mensen was tegen wie hij nog iets gezegd heeft, kort voordat hij er op een mooie zomerdag in 1997 tussenuit kneep.

Ik kan het me nog vrij goed herinneren. Er was me al verteld dat het goed mogelijk was dat mijn opa me niet meer zou herkennen. En praten was hem al even niet meer gelukt. Ik voelde me dan ook een beetje ongemakkelijk toen ik naast zijn bed kwam staan. Glazig keek hij me aan. Moeizaam wist hij toch nog een paar woorden uit te brengen.

“Je wordt al groot.”

Comments (1) »

Marrakesh 2013

Dag 1
Het is kwart voor drie plaatselijke tijd, een uur vroeger dan in Nederland, als mijn vriendin Linda en ik na ruim drie en een half uur vliegen vanuit Eindhoven met een Boeing 737 800 van Ryanair landen op Marrakech Menara Airport, het vliegveld van de vierde stad van Marokko.
Het is voor mij vreemd om hier nu te zijn. Alle vorige keren dat ik buiten Europa kwam, of dat ik überhaupt vloog, waren in de lente of zomer. Om nu bij een erg behaaglijke 22 graden in een relatief ver land met een andere cultuur uit een vliegtuig te stappen terwijl het over anderhalve week Kerstmis is, is voor mij daardoor een vreemde gewaarwording. Alsof ik midden in de donkerste dagen van het jaar ineens een klein maar heel erg welkom stukje zomervakantie cadeau krijg. Overigens was deze vierdaagse trip ook letterlijk een cadeautje, Linda heeft dit reisje geboekt voor mijn 35e verjaardag afgelopen oktober.
In de karakteristieke aankomsthal van de luchthaven, die is opgebouwd uit grote witte X-en met glas ertussen, nemen we bij een pinautomaat 1800 dirham op. Een dirham is ongeveer 9 cent, je kunt prijzen hier dus ruwweg door tien delen.
We lopen naar buiten, waar we al een lijnbus naar het Jemaa el Fna klaar zien staan. We betalen 30 dirham per persoon en stappen in.
Niet veel later rijden we de oranjerode, negenhonderd jaar oude stadsmuren binnen van de medina, de oude binnenstad, van de plaats waaraan dit hele land z’n naam dankt. De oude Spaanse benaming voor Marrakesh, Marruecos, werd later immers verder verbasterd tot Marocco. Overigens schijnt de naam Marrakesh op zichzelf al een verbastering te zijn, die afgeleid is van de Berberse woorden mur akush, “Land van God”.
Dit is niet onze eerste kennismaking met de oude, in 1062 gestichte koningsstad. Linda en ik zijn er beiden, voordat we elkaar kenden, al eens enkele dagen geweest. Zij in 2006, ik vier jaar later.
Nu we hier terugkeren valt direct op dat de decembertemperaturen heel verschillend ervaren worden: de meeste Marokkanen die we zien dragen dikke jassen zoals je ze in Nederland pas ziet zodra het vriespunt in zicht komt, veel toeristen hebben die juist thuisgelaten en lopen in T-shirts en in enkele gevallen zelfs in korte broeken. Hoe dan ook is de kerstsfeer waar in Nederland al volop naartoe gewerkt wordt meteen als sneeuw voor de zon verdwenen.
We stappen bij het wereldberoemde Jemaa El Fna uit de bus. Dit grote, bijzonder sfeervolle plein staat bekend als het drukste van het gehele Afrikaanse continent.
Met onze vesten inmiddels uitgetrokken en met de rugzak en het mini-koffertje waarin onze spullen voor de komende dagen zitten lopen we naar ons hostel, dat Linda vooraf online geboekt heeft. Via de erg drukke Rue Fatima Zohra en Rue Dar el Bacha zijn we in een minuut of tien in de Rue Bab Doukkala, een smal voetgangersstraatje. Hier moeten we ergens in de buurt zijn, maar in deze wirwar van krappe straatjes waarin een stoffige, vale tint van terracotta-achtig rood overheerst ontbreken vaak de straatnaambordjes. Een viertal kinderen van circa acht à tien jaar ziet dat we even niet weten waar we heen moeten, ze bieden meteen aan om ons de weg te wijzen. Enthousiast lopen ze voor ons uit om te laten zien waar ons hostel genaamd Riad 63 zit. We beseffen dat dit ons vast wel wat geld gaat kosten, maar zelf in dit doolhof op zoek gaan lijkt nogal een lastige missie, dus laten we het maar gebeuren.
Na slechts een half minuutje lopen door een stil, ongeveer drie meter breed steegje genaamd Arset Aouzal wijzen de jongens ons de deur die we volgens hen moeten hebben. Het is een deur van een pand met huisnummer 63, maar absoluut niets wijst erop dat dit een hostel is. Ik pak mijn portemonnee en geef één van de jongens het kleinste biljet dat we hebben: 20 dirham, zo’n twee euro dus. Een vrij royaal bedrag voor een half minuutje “werk” lijkt me, zeker voor kinderen van een basisschoolleeftijd. Als ze beginnen te protesteren denk ik, heel naïef, nog even dat ik teveel heb gegeven, maar nog voordat ik kan zeggen dat ze het wisselgeld mogen houden hoor ik één van de jongens heel brutaal 50 dirham eisen. Dan gaat de deur van huisnummer 63 open en kunnen we, terwijl twee jongens aan mijn arm trekken en zeuren om meer geld, naar binnen vluchten. Gelukkig blijkt dat we nu inderdaad ons hostel hebben gevonden.
De beheerder van het hostel is een vriendelijke, verlegen man die Achmed heet. We vullen met hem de papieren in, betalen alvast de 48 euro voor de komende drie nachten en krijgen dan de sleutel van het hangslot aan de deur van onze kamer en van de voordeur van het hostel. Dat valt mee, want we hebben op internet gelezen dat eerdere gasten geen sleutel hadden gekregen en dus op- of buitengesloten waren als de beheerder even niet aanwezig was.
We zoeken onze kamer op en treffen eigenlijk niets meer of minder aan dan hetgeen je verwacht voor het erg bescheiden bedrag van 8 euro per persoon per nacht dat we hier betalen. Ons kleine kamertje heeft geen ramen, de muren zijn zo scheef gebouwd dat ze dit zelfs in Pisa met gefronste wenkbrauwen aan zouden zien en een gordijn moet voor wat privacy zorgen omdat de deur maar een deel van de deuropening vult. De nogal povere, zwartgeverfde badkamer met toilet en douche (die zo geplaatst is dat je ongeveer tegen de wc-pot aan moet staan om te kunnen douchen) bevindt zich op de gang en dus buiten onze kamer, maar omdat de enige andere kamer op de eerste verdieping onbezet is zal dit toch onze privébadkamer zijn. We hebben een tv met honderden zenders, al zijn die allemaal Arabisch. Verder is er nog een dakterras waarop je via een stalen trap kunt komen.
Na op de kamer even bij te zijn gekomen lopen we naar het plein. We gaan op zoek naar ene Mohammed die vlakbij het Jemaa el Fna een reisbureautje moet hebben waar vrienden van ons goede ervaringen mee hebben. Ze hadden het zelfs zo gezellig met hem dat ze uitgebreid met de man op de foto zijn gegaan, en afdrukken van die foto’s gaan we op hun verzoek nu bij hem afleveren.
In een steegje op enkele tientallen meters van het plein treffen we deze Mohammed inderdaad aan. We worden allervriendelijkst in zijn kantoortje ontvangen, geven hem de meegebrachte foto’s en krijgen elk een glas van de bekende Marokkaanse muntthee. Voor 150 dirham per persoon boeken we een excursie voor aanstaande maandag naar de Ourikavallei. Daarna gaan we even verderop wat eten in een restaurantje.
We lopen wat over het plein, waarop het zoals altijd een drukte van belang is. We hebben van Mohammed begrepen dat het hier in de kerstvakantie pas ècht druk zal worden, maar ook nu is er al een aardige wirwar van mensen te zien. Er staan etenskraampjes en fruitstalletjes, er zijn verkopers die hun souvenirs op de grond uit hebben gestald, mensen proberen een publiek te trekken door verhalen te vertellen en toeristen worden aangespoord om zichzelf met henna te laten bekladden of zich met een aapje (aan een ketting) of een slang te laten fotograferen. Door de donkere lucht zweven grote rookpluimen van de geïmproviseerde restaurantjes die elke avond opgebouwd en weer afgebroken worden. Op weinig plaatsen in de wereld zullen je zintuigen harder moeten werken dan hier. Je  ziet alle drukte en bedrijvigheid om je heen, je hoort  een kakofonie van geroezemoes, jengelende fluiten van slangenbezweerders, rondscheurende brommertjes en mensen die luidkeels toeristen proberen te lokken en intussen vermengen de geuren van paardenpoep, kruiden, riolen, fruit en gebakken vlees zich in je neus. “I smell the garden in your hair” zongen Crosby, Stills & Nash in 1969 in hun hit ‘Marrakesh Express’, maar naar een tuin ruikt het hier nu bepaald niet.
Irritant vaak word je aangesproken door mensen die geld van je willen. Of dat nu verkopers, bedelaars, proppers of oplichters zijn wordt al snel irrelevant, je gaat vanzelf op de automatische piloot “no, thank you” zeggen tegen iedereen die je aanspreekt.
In een buurtsuper kopen we een zak chips, een rol koekje en flesjes cola, waarna we teruglopen naar ons hostel.

Dag 2
’s Ochtends worden we om half vijf en nogmaals rond half zes gewekt door een bijzonder luide, monotoon gezongen oproep tot gebed vanuit de luidsprekers van een moskee die zich bevindt op slechts enkele tientallen meters van ons hostel.
Om half negen gaan we de straat weer op. We besluiten om naar het noorden van de medina te gaan lopen, waar onder meer de beroemde koranschool Ben Joesoef Madrassa te vinden is.
Het blijkt echter nog niet zo makkelijk om die ook daadwerkelijk te vinden. Straatnaambordjes ontbreken hier zoals al vermeld vaak. Er zijn wel bordjes die aangeven waar de belangrijke bezienswaardigheden zijn, maar opvallend vaak lijkt het spoor van bordjes op te houden zodra je bij een splitsing komt. Wegen die op plattegronden grote vierbaanswegen lijken, blijken in de praktijk soms smalle straatjes te zijn waar twee brommers elkaar met moeite kunnen passeren. En frustrerend vaak denk je eindelijk ergens te komen zodra je een grotere, drukkere straat betreedt, om enkele tientallen meters verderop toch ineens weer in een steegje uit te komen waarin je je meteen hopeloos verdwaald waant, zelfs als je het (nog) niet bent.
Alhoewel we na enige tijd ronddolen de weg dus aardig kwijt zijn willen we niet aan iemand gaan vragen waar we naartoe moeten. We zijn, zeker na onze ervaring met die veeleisende kinderen van gisteren, op onze hoede voor de vele “professionele wegwijzers” die hier nogal stevige tarieven vragen. En toch staan we op het punt om er royaal in te tuinen bij een man die het spelletje erg goed speelt.
Als we even op zoek zijn naar straatnaambordjes komt een eenvoudig uitziende man van in de veertig of vijftig langs gelopen. Hij groet ons vriendelijk, lijkt verder te lopen en biedt dan toch aan om ons even een heel klein stukje op weg te helpen. We laten het toe. Maar een paar meter meelopen wordt al snel een paar straten en we worden onderweg dusdanig ingepalmd dat we weten dat het erg onbeleefd over zou komen om nu af te haken en onze eigen weg te gaan. We begrijpen al snel dat we er toch ingetrapt zijn en dat we zo meteen de portemonnee zullen moeten gaan trekken. Intussen vertelt de man dat hij Achmed heet, timmerman is, uit Ouarzazate komt en een broer in Rotterdam heeft. En uiteraard probeert hij ons ook wijs te maken dat alle bezienswaardigheden die we vandaag willen bezoeken dicht en/of hartstikke duur zijn. De boodschap is duidelijk: we kunnen beter gewoon met hem meegaan.
Dan komen we aan bij een afgelegen binnenplaatsje waar een man ons al op staat te wachten. Het is blijkbaar de bedoeling dat we gaan kijken in een leerlooierij die hier ergens gevestigd is. Dat zien we totaal niet zitten, dus bedanken we vriendelijk. Plotsklaps slaat de houding van onze vriendelijke vriend Achmed radicaal om. Hij speelt dat hij diep beledigd is omdat we niet op zijn doe-tip in willen gaan en eist op autoritaire toon maar liefst twintig euro voor de rondleiding van een half uur die hij ons zegt te hebben gegeven. Plotseling komt er een man uit een winkeltje aan de overkant van de straat naar ons toe gelopen, die zich “spontaan” in de discussie mengt en partij kiest voor Achmed. Uiteraard zit hij in het complot. Het is Achmed en zijn kompaan inmiddels wel duidelijk dat we niets uit gaan geven in de leerlooierij die ongetwijfeld een veel te duur eigen winkeltje heeft, dus is hun plan B in werking getreden. We zijn twee verdwaalde toeristen, we voelen ons hier ongemakkelijk en worden geconfronteerd met twee mannen die dwingend op ons inpraten: wij willen vast elke prijs betalen om maar gewoon weg te kunnen, dat weten zij ook wel. Plan B slaagt half. Ik druk Achmed een briefje van 100 dirham in de hand, verder ga ik hem echt niet tegemoet komen, waarop we weglopen. Achmed en de “toevallig” toegesnelde winkelier blijven ons nog een tijdje ietwat intimiderend volgen en eisen meer geld, maar godzijdank druipen ze uiteindelijk toch af. We kijken niet meer om en lopen stevig door.
Gelukkig vinden we daarna snel onze weg naar het Jemaa el Fna weer. De Ben Joesoef Madrasse laten we voor wat het is. Vlakbij het plein gaan we in een restaurantje ontbijten.
We willen vervolgens het Bahiapaleis gaan bezoeken. Ondanks de onprettige ervaring van zojuist durven we deze wandeling naar het zuiden van de medina wel aan, we hoeven immers alleen de relatief grote staat Rue Riad Zitoun el Jedid te volgen vanaf het Jemaa el Fna en lopen er dan recht op af.
Het negentiende-eeuwse Bahiapaleis, dat voor maar tien dirham per persoon bezocht kan worden, heb ik in 2010 al gezien. Maar ik vond de prachtige tuinen, binnenplaatsjes, sinaasappelbomen en rijkelijk gedecoreerde plafonds fraai genoeg om een keer terug naartoe te gaan. Grootvizier Si Moussa liet dit paleis bouwen met de intentie om er door de beste architecten van het land het mooiste en grootste gebouw in z’n soort van te laten maken. En zelfs als de tegenwoordig lege ruimtes je als toerist niet kunnen boeien, dan is op z’n minst de relatieve rust van de groene binnenplaatsjes een welkome afwisseling na de constante hectiek van de stad.
We beginnen na dit bezoek, bij een ideale temperatuur van ongeveer 22 graden, aan een stevige wandeling naar het westen van de stad over de Avenue de la Ménara, een brede en enkele kilometers lange straat die in een rechte lijn van de beroemde moskee van Koutoubia aan het Jemaa el Fna naar het paviljoen van Ménara loopt.
De zogenaamde tuinen van Ménara, die we vervolgens bezoeken, blijken niet echt tuinen te zijn maar een olijfboomgaard. Tussen de bomen zitten veel Marokkaanse gezinnetjes te picknicken. Ten midden van de in de twaalfde eeuw aangelegde boomgaard is een enorme rechthoekige vijver te zien waaraan aan zestiende-eeuws paviljoen staat. In vrijwel alle reisgidsen over Marokko zijn ronduit sprookjesachtige foto’s te vinden van dit paviljoen direct aan het water, met op de achtergrond het besneeuwde Atlasgebergte als imponerend decor. Maar in werkelijkheid ziet het er allemaal toch wat minder bijzonder uit. Het water is smerig, het voormalige zomerhuisje van sultan Abderrahmane is door de grootte van de vijver alleen van grote afstand frontaal te bekijken en het weer is net niet helder genoeg om de achterliggende bergen goed te kunnen zien.
We gaan weer terug richting het centrum lopen. We hebben op een plattegrondje gezien dat als we een kleine omweg nemen we langs het Stade el Harti kunnen komen. Omdat Linda en ik allebei wel een fascinatie hebben voor exotische voetbalstadions en het vooruitzicht van weer een lange, saaie wandeling over de Avenue de la Ménara ook niet erg aanlokkend is gaan we nu via de Avenue de France, een straat vol chique hotels en statige bankgebouwen.
Als we het stadion passeren blijkt het daar te wemelen van de politie. Het lijkt erop dat er een wedstrijd gespeeld gaat worden vandaag. En inderdaad, het plaatselijke Kawbab Marrakech (of KACM, zoals de club ook genoemd wordt) speelt vandaag in de hoogste nationale divisie een wedstrijd tegen RSB Berkane. Wie mijn eerdere reisverslagen heeft gelezen zal al weten dat Linda en ik als het enigszins mogelijk is graag een plaatselijke voetbalwedstrijd bezoeken tijdens onze reizen, dus nemen we ons voor om even te gaan informeren waar we kaartjes kunnen kopen. Even later zien we echter een lange rij voetbalsupporters die staan te wachten om naar binnen te kunnen en valt het ons direct op dat het uitsluitend mannen zijn. Voor het eerst vind ik het een heel klein beetje jammer dat Linda een vrouw is. We lopen maar weer door, het is natuurlijk niet de bedoeling dat Linda in een vol voetbalstadion een bezienswaardigheid gaat zijn. Onderweg word ik door verschillende jongens aangesproken met de vraag of ik misschien hun kaartje voor ze wil betalen. Sorry, volgende keer misschien.
We komen uit op de Avenue Mohammed V, de straat waaraan Hotel Oudaya staat, waarin ik in 2010 verbleef. En net zoals ik destijds met mijn toenmalige reisgenoten deed lopen we om even de drukte van de stad te ontvluchten via het park Arsat Moulay Abdeslam, dat letterlijk een oase van rust is. De altijd onberispelijk onderhouden bomen en planten staan er in deze tijd van het jaar wel een beetje flets bij.
We bekijken vervolgens de beroemde moskee van Koutoubia aan het Jemaa el Fna eens van wat dichterbij. De 77 meter hoge minaret van deze twaalfde-eeuwse moskee is zonder twijfel het bekendste en meest herkenbare gebouw van de stad.
We eten een broodje bij een eettentje aan de Rue Fatima Zohra en zoeken dan om vier uur ons hostel weer op voor een kort dutje.
Om kwart over zes gaan we de inmiddels donkere straten weer op. We besluiten om nu niet langs de drukke, inmiddels vertrouwde autoweg naar het Jemaa el Fna te lopen, maar dwars door de wirwar van straatjes, door de souks die eigenlijk al op een steenworp van ons hostel beginnen. En dat blijkt niet zo’n heel verstandige keuze. Al snel zijn we de weg die we met behulp van ons plattegrond wel hoopten te vinden helemaal kwijt en dolen we eindeloos door donkere, nauwe straatjes die vervolgens niet uit blijken te komen bij een punt dat we herkennen, maar gewoon in het volgende donkere, nauwe straatje. Zo nu en dan lopen we ineens door een drukker gedeelte en hebben we even de hoop dat we nu toch echt vlakbij het plein zijn, maar keer op keer blijken het plagerijtjes te zijn van het gigantische doolhof dat Marrakesh heet. Waarna we wederom door een donker steegje benen waarin geen enkele andere toerist te bekennen is. Normaal gesproken zou je in zo’n situatie uiteraard de weg gaan vragen, talloze keren bieden mensen ons ook spontaan aan om ons naar het plein te brengen, maar daar gaan we na vanochtend echt niet meer intrappen. Dan nog maar wat langer zoeken… De eindeloze stoet van brommers en scooters die op vaak onverantwoord hoge snelheden tussen de voetgangers doorscheuren verhoogt de irritatie over de gehele situatie behoorlijk.
Na ruim anderhalf uur steeds wanhopiger zoeken naar een herkenningspuntje vinden we eindelijk een spoor van wegwijsbordjes naar het Jemaa el Fna dat nu eens nìet abrupt stopt bij een T-splitsing. Opgelucht gaan we bij een restaurantje vlakbij het plein eten.
Na nog even over het plein te hebben gelopen gaan we nog een keertje pinnen, 500 dirham. We hebben nu dus in totaal 2300 dirham opgenomen, zo’n 210 euro, dat moet genoeg zijn voor de hele trip.
Daarna lopen we terug naar ons hostel. Nu uiteraard gewoon weer langs de drukke autoweg…

Dag 3
Om negen uur ’s ochtends staan we te wachten voor de deur van ons hostel, tien minuutjes later komt Mohammed van het eerder genoemde reisbureautje het steegje ingelopen om ons op te halen voor de excursie naar de Ourikavallei. We lopen met hem naar een busje, waarin we plaatsnemen. Mohammed stapt even later weer uit, we gaan de excursie maken met een chauffeur en met drie andere toeristen, die al snel een aangenaam gezelschap zullen blijken te zijn. Eén van hen is een vriendelijke, rustige, behoorlijk dikke en kettingrokende Duitser van een jaar of zestig die Wolfgang heet en onderweg vertelt dat hij ooit in z’n eentje met de auto vanuit zijn thuisland door een groot deel van Afrika gereisd heeft. De anderen zijn twee in Londen woonachtige Britten van ergens in de twintig of dertig, die oorspronkelijk uit Bangladesh komen. Deze mannen, een kleine magere en een slome dikke, blijken al snel werkelijk hilarisch te zijn, soms bedoeld en soms onbedoeld, en zouden eigenlijk onmiddellijk een eigen reisprogramma in de stijl van An Idiot Abroad moeten krijgen.
De eerste stop die we maken is naast de doorgaande weg bij een bescheiden berberhuisje. We weten inmiddels wel hoe dit soort “tourist traps” werken: je wordt tegen wil en dank ergens gedropt, wordt aangespoord om overal foto’s van te maken en ten slotte krijg je wat te eten en drinken aangeboden, in dit geval brood, boter, stroop en muntthee. En na zoveel gastvrijheid kun je het natuurlijk niet maken om weer te vertrekken zonder de bewoners van het huis wat geld toe te stoppen. Dat je eigenlijk helemaal niet om deze stop had gevraagd en het eigenlijk ook totaal niet interessant vond is niet relevant en iedereen weet dat een percentage van het geld dat je de bewoners van zo’n huis toestopt verdwijnt in de zakken van de chauffeur die je er zojuist naartoe heeft gebracht.
De tweede stop is bij een bedrijfje waar een tiental vrouwen argannoten zit te malen (die meer op olijven dan op noten lijken), waar vervolgens arganolie van gemaakt zal worden. Een vlotte, goedlachse vrouw die uitstekend Engels spreekt houdt een kort praatje, waarna we naar een zithoek gedirigeerd worden. Daar moeten we onder lichte dwang verschillende soorten arganolie, al dan niet verwerkt in een genezend middeltje, geurtje of smeerseltje, proeven en ruiken. Vervolgens komt uiteraard het onvermijdelijke bezoek aan het bijbehorende winkeltje, waar we een mandje in onze handen gedrukt krijgen dat maar we even moeten vullen met peperdure potjes die overwegend 100 tot 150 dirham kosten. Wolfgang moppert dat dezelfde potjes zelfs in de relatief dure kraampjes bij het Jemaa el Fna maar 50 dirham kosten. We vertrekken natuurlijk zonder iets te kopen.
We gaan verder en rijden door een herfstachtig landschap dat bezaaid is met goudgele bladeren. Links van ons loopt een smal bergstroompje met aan de overkant het ene enorme terras na het andere. Op geen van de terrassen is een mens te bekennen. Recht voor ons zien we besneeuwde bergtoppen.
De derde stop is bij een gammele houten hangbrug over het miezerige stroompje, die we oversteken. Aan de overkant worden we direct aangesproken door een paar mannen die ons kettingen willen verkopen en kinderen die euro’s en ponden voor dirhams willen wisselen. We blijven even staan bij de brug en wachten af. We kijken onze chauffeur vragend aan: wat nu? Nou, niks dus. We zijn blijkbaar alleen gestopt om even een simpele brug over te steken (en wellicht om naar deze kettingverkopers te worden gebracht). Terwijl wij uiterst voorzichtig weer teruglopen over de geïmproviseerde brug van dunne plankjes aan kabels worden we ingehaald door kinderen die er letterlijk overheen sprinten.
Na weer een kort ritje parkeert de chauffeur het busje op een parkeerplaats bij een restaurant. We gaan aan een tafeltje zitten en krijgen de menukaart. Daarop staan geen losse gerechten, alleen volledige menu’s die 120 dirham kosten, voor Marokkaanse begrippen uiteraard een absurd hoge prijs. Linda en ik zijn niet van plan om dat uit te geven voor een lunch, maar gelukkig blijkt het niet zo’n probleem te zijn om toch alleen omeletten te bestellen, die in combinatie met de grote ronde broden die je standaard bij elke maaltijd krijgt ook een prima lunch vormen.
Vanuit het restaurant gaan we te voet verder. Al heel snel passeren we een restaurant dat volledige menu’s aanbiedt voor 50 dirham. En bedankt, chauffeurtje.
Met een plaatselijke gids gaan we een wandeling maken langs drie watervallen. Het is een ietwat pittige tocht waarbij ook aardig wat geklommen moet worden en het is lang niet altijd een overbodige luxe dat de gids wijst op de stenen waar je je voeten het beste op kunt zetten. Wie hier een mooie natuurwandeling verwacht komt echter bedrogen uit. Het geïmproviseerde pad omhoog loopt dwars door een hoop winkeltjes en langs kraampjes waarin we weer de bekende souvenirs en andere prullen zien. De verkopers beweren dat hun spullen van een betere kwaliteit zijn dan in de stad, maar ik ben er vrij zeker van dat dit over het algemeen exact dezelfde beeldjes, sloffen, djelleba’s, tassen, stenen, kettingen en koelkastmagneten zijn als degene die je in de soeks van Marrakesh ziet liggen. Bovendien lijken de prijzen hier nog een stukje hoger te zijn.
Bij het kleine, magere eerste watervalletje dat we zien haken Wolfgang en de dikke Brit allebei al af, ze blijven hier wel wachten tot we weer terug zijn van het bekijken van de volgende twee watervallen. Voor Wolfgang lijkt me dat inderdaad een verstandige keuze, die liep na enkele minuten al te zuchten en steunen alsof hij een marathon aan het lopen was. De dikke Brit zegt met een knipoog dat hij achterblijft om Wolfgang te beschermen.
Met z’n drieën plus de jonge plaatselijke gids gaan we verder. Ook de tweede waterval blijkt heel weinig voor te stellen, maar de laatste is wat groter en wel de moeite waard.
Na terugkomst bij de eerste waterval, waar onze minder fitte medereizigers op ons zitten te wachten, blijkt de dikke Brit zich te hebben vermaakt met passerende Marokkanen met gelijke munt terugbetalen. In gebroken Engels heeft hij ze gevraagd of ze tegen betaling van 20 dirham een foto wilden maken van hem in de djellaba (een lang gewaad dat veel Marokkaanse mannen dragen), die hij gekocht heeft omdat hij zijn jack vergeten was en het hier toch wel een stuk frisser is dan in Marrakesh.
Even later maakt hij de onwil van de rest van de groep om hier iets te kopen in één klap goed door maar liefst 400 dirham neer te leggen voor twee doodgewone stenen waar hij zijn naam uit heeft laten kappen.
Als we weer terug zijn op de parkeerplaats blijkt onze gids nog lang niet zo’n gehaaide zakenman te zijn als veel van zijn landgenoten die ook in het toerisme werken. Hij blijft eventjes wat ijsberen in onze buurt en druipt dan stilletjes af. Het is bijna uit medelijden dat ik daarna toch maar even naar hem toeloop om hem een fooi te geven.
Op de terugweg naar Marrakesh hebben we twee extra passagiers, een Brit en een Braziliaan. Overigens hebben we de afgelopen dagen in Marrakesh veel Brazilianen gezien in zwartwit gestreepte voetbalshirts. Het zijn supporters van de voetbalclub Clube Atlético Mineiro, dat deelneemt aan het wereldkampioenschap voor clubteams dat momenteel in Marokko gehouden wordt. Helaas past het net niet in ons schema om daarvan een wedstrijd mee te pikken, de eerste wedstrijd in Marrakesh vindt uitgerekend een dag na ons vertrek plaats.
Terug in het hostel treffen we de beheerder en vertellen we hem dat we morgen al om vijf uur in de ochtend zullen vertrekken. Hij vraagt of we dan een taxi nodig hebben en zegt dat zijn buurman, die taxichauffeur is, ons bij het hostel op kan komen halen en ons voor 100 dirham naar het vliegveld kan brengen. We zagen er al een beetje tegenop om zo vroeg in de ochtend de straat op te moeten gaan om een taxi te zoeken, met wellicht weer de nodige prijsonderhandelingen waar we sowieso geen trek in hebben, dus dat komt goed uit. De beheerder zegt tevens toe dat zijn broer morgenochtend aanwezig zal zijn om onze sleutel aan te nemen.
We lopen voor een laatste keer naar het Jemaa el Fna, nu maar weer gewoon via de bekende route over de Rue Dar el Bacha en de Rue Fatima Zohra. We willen op onze laatste avond gaan eten bij de bekende eetstalletjes op het plein.
Daarbij aangekomen worden we direct al aangesproken door een man die ons een menukaart voorschotelt. Voordat we iets gezegd hebben gokt hij dat we Nederlanders zijn, waar hij wel punten mee scoort. Opmerkelijk genoeg zijn we met onze donkere haren tot dusver door vrijwel iedere Marokkaan aangezien voor Italianen of Spanjaarden. De man haalt zijn iPhone tevoorschijn en wil ons iets laten zien. “Just look, it’s free”, zegt hij geruststellend, met een knipoog. Hij tovert foto’s tevoorschijn waarop hij poseert met Ruud de Wild en Sebastiaan Labrie. Dit charmeoffensief was niet eens nodig, we waren toch al van plan om hier te gaan eten. Helaas blijkt het verhaal dat je hier lekker goedkoop kunt eten achterhaald te zijn, want voor twee bordjes couscous (eentje met groente, eentje met worstjes) en twee drankjes zijn we 120 dirham kwijt, een prijs die niet zou misstaan bij de restaurantjes die het plein omringen.
We gaan we even de soeks in, maar blijven nu in de buurt van het plein. Hier is het aanzienlijk rustiger shoppen dan wanneer je dieper de wirwar van straatjes induikt. De verkopers laten je met rust, afdingen is niet aan de orde omdat alle prijzen “fixed” zijn (ongetwijfeld is alles hier relatief duur, maar dat is letterlijk een prijs die we nu wel willen betalen) en er rijden geen brommers tussen de voetgangers door. Met een deel van ons laatste geld kopen we nog een paar kleine souvenirtjes.
Daarna drinken we op het plein nog een glas verse sinaasappelsap, kijken nog een keer goed rond en laten, in elk geval voor deze trip, voor de laatste keer de overdosis aan indrukken, geluiden, geuren en kleuren van het wereldberoemde Jemaa el Fna achter ons.
Om half negen zijn we terug in ons hostel.

Dag 4
We moeten er vandaag al om half vijf uit om op tijd te zijn voor onze vlucht terug naar Eindhoven, maar hoeven eigenlijk niet eens de wekker te zetten aangezien we op dat tijdstip toch al elke ochtend gewekt worden door het oproep tot gebed van de moskee vlakbij. Een half uurtje later staan we in de receptie van het hostel klaar.
Om tien over vijf is de broer van de beheerder nog nergens te bekennen en ook op de taxichauffeur wachten we nog altijd tevergeefs. Omdat we ook niet weten waar die broer uithangt gaan we maar even naar buiten en bellen we zelf aan. Daarop komt de broer al snel naar ons toe. We gaan met hem naar buiten, naar de Rue Bab Doukkala, waar de buurman al klaarstaat met zijn taxibusje.
Onze trip zit erop. Ondanks een paar minder prettige voorvalletjes was het weer een indrukwekkende ervaring. Ik zou dan ook niemand een bezoek aan Marrakesh afraden. Daarvoor is er toch teveel moois te zien en bijzonders te beleven in deze erg levendige stad waarin ze het woord “saai” waarschijnlijk niet eens kennen. En het Jemaa el Fna is een ervaring op zich, eigenlijk moet je daar gewoon een keer geweest zijn. Je doet er alleen wel verstandig aan om een hoge irritatiegrens mee te nemen en een gezonde sceptische houding richting iedereen die je aanspreekt.
Terwijl we de stadsmuren van Marrakesh uitrijden is het een vreemd idee dat we vandaag rond lunchtijd gewoon weer in een koud en grijs Eindhoven zullen zitten. En dat ik over 26 uur alweer op m’n werk zal zijn…

Mocht je meer reisverslagen van mij willen lezen, dan kun je hier klikken om mijn boek ‘De Mooiste Dagen’ te bestellen. Met 296 pagina’s aan uitgebreide verslagen van mijn reizen door onder anderen Egypte, Cuba, Mexico, Guatemala, Jordanië, Marokko, Laos en Kroatië!

Leave a comment »

Emmers zout en halfvolle glazen

Ik kijk elk jaar toch wel uit naar Kerstmis. En niet eens alleen vanwege de vrije dagen. Ik word onbewust best een beetje vrolijk van kerstdecoraties in de etalages, van kerstbomen achter ramen van huizen en, ik beken, zelfs van die afgeleefde kersthits van Wham!, Chris Rea en Band Aid op de radio. De familiediners vind ik altijd gezellig. En op z’n minst breekt het kunstmatige licht van deze dagen toch een beetje de lange, donkere, saaie herfst- en wintermaanden.

Desondanks heb ik altijd gemengde gevoelens bij Kerstmis. Het is een wolf in rode en groene schaapskleren. Een als poedersuiker vermomde emmer zout, die op 25 december weer hard in een hoop open wonden gesmeten wordt. Een glinsterend vergrootglas dat alles wat op die dag minder dan perfect is uitvergroot tot teleurstellende of zelfs deprimerende proporties. Lege stoelen aan tafel zijn ineens een stuk leger dan de rest van het jaar. Als je de pech hebt dat je de veronderstelde geboortedag van Jezus Christus helemaal in je eentje door moet brengen, dan zal het als een schop na voelen om Robert ten Brink te horen zeggen dat het eigenlijk helemaal niet de bedoeling is dat je moederziel alleen op de bank zit.

Alhoewel ik het geluk heb dat ik tot dusver elke Kerstmis door heb kunnen brengen met de mensen die het belangrijkst voor me zijn, vind ik 25 december toch altijd een klein beetje een domper. Natuurlijk weet ik heus wel dat deze dag er nooit echt zo magisch uit gaat zien als op de kerstkaarten of in de stemmige commercials van Merci of Coca-Cola, maar onbewust gaat dat beeld zich op de kortste dagen van het jaar toch altijd een beetje in je achterhoofd nestelen. Waarschijnlijk hang je in de praktijk tijdens “the most wonderful time of the year” echter gewoon weer lamlendig op de bank, met de zoveelste herhaling van ‘Home Alone’ op tv, terwijl je buiten grijze wolken en regendruppels ziet in plaats van een Anton Pieck-achtig landschap met een dik pak sneeuw en een a capellagroepje dat rond een vuurkorf staat te zingen.

Dan vind ik Oud en Nieuw eigenlijk een stuk sympathieker. De jaarwisseling verwacht niets van je en doet geen valse beloftes. De lat voor hoe die dag er uit moet zien wordt niet op een onrealistische hoogte gelegd. Je kunt er een groot feest van maken, maar als je oudejaarsavond in je eentje op de bank voor de tv doorbrengt dan is dat ook goed. Het is een win-win-avond. Als je houdt van de feestdagen dan kun je op 31 december nog een avond en vervolgens een hele lange nacht je lol op. Maar gruwel je juist van al die geforceerde gezelligheid die december met zich meebrengt, dan kun je letterlijk aftellen tot alle ellende weer afgelopen is.

Als er één dag is waarop je elk halfleeg glas voor even halfvol kunt laten zijn, dan is het wel 31 december. Je gaat waarschijnlijk toch even op een rijtje zetten wat er het afgelopen jaar allemaal gebeurd is, wat je allemaal hebt gedaan en wat er zoal veranderd is. Dan kun je tot de conclusie komen dat je een uitstekend jaar hebt gehad, en je telt je zegeningen. Of het is een minder leuk jaar geweest, dan krijg je de gelegenheid om daar om twaalf uur een dikke vette streep onder te zetten en met frisse moed te beginnen aan een heel nieuw jaar.

Bij deze wil ik je alvast hele prettige kerstdagen toewensen. En mocht dat niet inzitten, kop op: het is daarna nog maar een weekje tot Oud en Nieuw.

Comments (2) »

Top 10 per jaar, 1954-2012

Vorig jaar maakte ik voor dit blog van elk jaar vanaf 1954 een persoonlijke top 5 met mijn favoriete liedjes. Nu doe ik er een schepje bovenop met van elk jaar een top 10.

Ik heb drie regels aangehouden:

– Niet meer dan één liedje per uitvoerende per jaar.
– Covers zijn alleen toegestaan als ik ze beter vind dan het origineel.
– Liedjes staan ingedeeld in het jaar waarin ze voor de eerste keer commercieel verkrijgbaar waren (ook als ze in een later jaar pas een hit werden).

Staan er nummers niet bij die er naar jouw mening wel bij hadden moeten staan? Laat een reactie achter!

1954: 1. Elvis Presley – Blue Moon of Kentucky; 2. Bill Haley and his Comets – Rock Around the Clock; 3. The Penguins – Earth Angel (Will You Be Mine); 4. The Crew-Cuts – Sh-Boom (Life Could Be a Dream); 5. Arthur Gunter – Baby, Let’s Play House; 6. Big Joe Turner – Shake, Rattle and Roll; 7. Ray Charles – I Got a Woman;8. The Eagles – Tryin’ to Get to You; 9. The Chordettes – Mr. Sandman; 10. The Robins – Riot in Cell Block #9

1955: 1. Chuck Berry – Maybellene; 2. The Platters – The Great Pretender; 3. Elvis Presley – Mystery Train;4. Muddy Waters – Mannish Boy; 5. Little Richard – Tutti Frutti; 6. Bo Diddley – Bo Diddley; 7. Big Joe Turner – Flip, Flop and Fly; 8. Frank Sinatra – Love and Marriage; 9. Fats Domino – Ain’t That a Shame; 10. Todd Duncan – Unchained Melody

1956: 1. Elvis Presley – I Want You, I Need You, I Love You; 2. Sonny Burgess – We Wanna Boogie; 3. Gene Vincent – Be-Bop-A-Lula; 4. Johnny Cash – I Walk the Line; 5. Chuck Berry – Roll Over Beethoven; 6. Carl Perkins – Boppin’ the Blues; 7. Fats Domino – Blueberry Hill; 8. Little Richard – The Girl Can’t Help It; 9. Ray Charles – Hallelujah, I Love Her So; 10. Little Willie John – Fever

1957: 1. Eddie Cochran – Twenty Flight Rock; 2. Jerry Lee Lewis – Great Balls of Fire; 3. Carl Perkins – Matchbox; 4. Jackie Wilson – Reet Petite; 5. The Crickets – Not Fade Away ; 6. Danny and the Juniors – At the Hop; 7. Gene Vincent – B-I Bickey Bi Bo Bo Go; 8. Elvis Presley – (You’re So Square) Baby I Don’t Care; 9. Chuck Berry – School Days; 10. Little Richard – Keep A-Knockin’

1958: 1. Jimmy Pritchett – That’s the Way I Feel; 2. Ritchie Valens – Come On, Let’s Go; 3. Elvis Presley – Don’t; 4. Chuck Berry – Johnny B. Goode; 5. The Everly Brothers – All I Have to Do Is Dream; 6. The Big Bopper – Chantilly Lace; 7. Eddie Cochran – Summertime Blues; 8. Danny and the Juniors – Rock and Roll is Here to Stay; 9. Eddie Fontaine – Nothin’ Shakin’ (But the Leaves on the Trees); 10. Jerry Lee Lewis – Breathless

1959: 1. Chuck Berry – Memphis, Tennessee; 2. Elvis Presley – A Big Hunk o’ Love; 3. Eddie Cochran – Somethin’ Else; 4. Hugo Winterthaler – Theme from A Summer Place; 5. Cliff Richard – Living Doll; 6. Fabian – Tiger; 7. Dion and the Belmonts – A Teenager in Love; 8. Ray Charles – What’d I Say; 9. The Clovers – Love Potion No. 9; 10. The Isley Brothers – Shout!

1960: 1. Sam Cooke – (What a) Wonderful World; 2. Elvis Presley – Are You Lonesome Tonight?; 3. The Shadows – Apache; 4. The Ventures – Walk, Don’t Run; 5. Eddie Cochran – Three Steps to Heaven; 6. Johnny Tillotson – Poetry in Motion; 7. The Shirelles – Will You Love Me Tomorrow; 8. Johnny Duncan – Hello, Mary Lou; 9. The Crickets – I Fought the Law; 10. Johnny Kidd & The Pirates – Shakin’ All Over

1961: 1. John Leyton – Johnny, Remember Me; 2. Del Shannon – Runaway; 3. The Everly Brothers – Temptation; 4. Ben E. King – Stand By Me; 5. Wayne Cochran – Last Kiss; 6. Elvis Presley – Can’t Help Falling in Love; 7. Billy Fury – Halfway to Paradise; 8. Joe Jones – California Sun; 9. Kyu Sakamoto – Ue o Muite Arukō (Sukiyaki); 10. Barry Mann – Who Put the Bomp

1962: 1. Brian Hyland – Sealed with a Kiss; 2. Jimmy Clanton – Venus in Blue Jeans; 3. The Shadows – Wonderful Land; 4. The Cascades – Rhythm of the Rain; 5. The Contours – Do You Love Me; 6. Bert Kaempfert – Afrikaan Beat; 7. Elvis Presley – Follow That Dream; 8. Skeeter Davis – The End of the World; 9. The Everly Brothers – Crying in the Rain; 10. Freddy Cannon – Palisades Park

1963: 1. Gerry and the Pacemakers – You’ll Never Walk Alone; 2. The Beach Boys – Lonely Sea; 3. Dusty Springfield – I Only Want to Be with You; 4. The Beatles – I Want to Hold Your Hand;5. The Ronettes – Be My Baby; 6. Lesley Gore – It’s My Party; 7. Elvis Presley – Fun in Acapulco; 8. Jan & Dean – Surf City; 9. Johnny Cash – Ring of Fire; 10. George Hamilton IV – Abilene

1964: 1. The Supremes – Baby Love; 2. The Beach Boys – I Get Around; 3. Elvis Presley – Roustabout; 4. The Zombies – She’s Not There; 5. Simon and Garfunkel – The Sounds of Silence; 6. The Righteous Brothers – You’ve Lost That Lovin’ Feelin’; 7. The Moody Blues – Go Now!; 8. The Beatles – If I Fell; 9. Jan and Dean – Ride the Wild Surf; 10. The Survivors – Pamela Jean

1965: 1. France Gall – Poupée De Cire, Poupée De Son; 2. The Righteous Brothers – Unchained Melody; 3. The Beach Boys – California Girls; 4. The Mamas and the Papas – California Dreamin’; 5. Jay and the Americans – Cara Mia; 6. The Beatles – Michelle; 7. Carlos Puebla y sus Tradicionales – Hasta Siempre; 8. Glen Campbell – Guess I’m Dumb; 9. The Four Seasons – Let’s Hang On; 10. The Four Tops – It’s the Same Old Song

1966: 1. The Beach Boys – God Only Knows; 2. Tim Hardin – How Can We Hang On to a Dream; 3. The Easybeats – Friday on My Mind; 4. The Beatles – For No One; 5. Cat Stevens – Matthew and Son; 6. The Mamas and the Papas – I Saw Her Again; 7. Simon and Garfunkel – Scarborough Fair/Canticle; 8. Herman’s Hermits – No Milk Today; 9. Boudewijn de Groot – Testament; 10. The Hollies – Bus Stop

1967: 1. Warm Sounds – Birds and Bees; 2. Procol Harum – A Whiter Shade of Pale; 3. The Moody Blues – Nights in White Satin; 4. The Yellow Balloon – Stained Glass Window; 5. Sagittarius – My World Fell Down; 6. The Beatles – Penny Lane; 7. The Turtles – Happy Together; 8. The Zombies – Care Of Cell 44; 9. The Doors – Light My Fire; 10. The Gates of Eden – No One Was There (Requiem)

1968: 1. Simon and Garfunkel – America; 2. The Casuals – Jesamine; 3. The Doors – Touch Me; 4. The Zombies – This Will Be Our Year; 5. Paul Mauriat and his Orchestra – Love is Blue; 6. The Beach Boys – Friends; 7. The Honeybus – I Can’t Let Maggie Go; 8. The Free Design – You Could Be Born Again; 9. The Foundations – Build Me Up Buttercup; 10. Moorpark Intersection – I Think I’ll Just Go and Find Me a Flower

1969: 1. The Beach Boys – Time to Get Alone; 2. The Beatles – Here Comes the Sun; 3. The Doors – The Soft Parade; 4. Crosby, Stills and Nash – Long Time Gone; 5. The Aerovons – World of You; 6. Peter Sarstedt – Where Do You Go To (My Lovely); 7. Serge Gainsbourg et Jane Birkin – Je t’Aime… Moi Non Plus; 8. Badfinger – Come and Get It; 9. Simon and Garfunkel – The Boxer; 10. Marmalade – Reflections of My Life

1970: 1. Cat Stevens – Wild World; 2. The Beach Boys – This Whole World; 3. The Beatles – Let It Be; 4. Matthews Southern Comfort – Woodstock; 5. Minnie Riperton – Les Fleurs; 6. Wim Sonneveld – Het Dorp; 7. Dennis Wilson and Rumbo – Lady; 8. Simon and Garfunkel – Bridge over Troubled Water; 9. George Harrison – What is Life?; 10 Crosby, Stills, Nash and Young – Our House

1971: 1. The Beach Boys – Surf’s Up; 2. The Doors – Riders on the Storm; 3. The Buoys – Give Up Your Guns; 4. Cat Stevens – Morning Has Broken; 5. Fresh Maggots – Rosemary Hill; 6. America – I Need You; 7. Harry Nilsson – Without You; 8. Richard Neal – Take Me To the Water; 9. John Lennon – Jealous Guy; 10. Don McLean – Vincent

1972: 1. Michel Fugain et le Big Bazar – Une Belle Histoire; 2. America – Ventura Highway; 3. Jim Croce – Time in a Bottle; 4. Lori Balmer – Here Before the Sun; 5. The Beach Boys – All This is That; 6. Elvis Presley – An American Trilogy; 7. Colin Blunstone – I Don’t Believe in Miracles; 8. Neil Young – Heart of Gold; 9. Graham Gouldman – Nowhere to Go; 10. Raspberries – I Saw the Light

1973: 1. Steve Miller Band – The Joker; 2. Sly and the Family Stone – If You Want Me to Stay; 3. The Beach Boys – California Saga/Big Sur; 4. Jim Croce – I Got a Name; 5. Boudewijn de Groot – Jimmy; 6. Stevie Wonder – Higher Ground; 7. Elton John – Goodbye Yellow Brick Road; 8. King Harvest – Dancing in the Moonlight; 9. The Doobie Brothers – Long Train Running; 10. Paul McCartney and Wings – Band on the Run

1974: 1. Elvis Presley – My Boy; 2. Doug Ashdown – Winter in America; 3. The First Class – Beach Baby; 4. Minnie Riperton – Lovin’ You; 5. Cat Stevens – Oh, Very Young; 6. The Meters – Africa; 7. The Rubettes – Sugar Baby Love; 8. Barry Manilow – Mandy; 9. Disco Tex and his Sex-O-Lettes – Get Dancin’; 10. Elton John – Don’t Let the Sun Go Down on Me

1975: 1. Diana Ross – Theme from Mahogany (Do You Know Where You’re Going To); 2. Van Dyke Parks – Clang of the Yankee Reaper; 3. 10cc – I’m Not in Love; 4. The Four Seasons – Silver Star; 5. America – Sister Golden Hair; 6. Queen – Bohemian Rhapsody; 7. ABBA – SOS; 8. John Denver – Calypso; 9. Peter Frampton – Show Me the Way; 10. Monty Python – Knights of the Round Table

1976: 1. Al Stewart – On the Border; 2. Blue Oyster Cult – (Don’t Fear) The Reaper; 3. Ramones – Havana Affair; 4. Sex Pistols – Anarchy in the UK; 5. The Beach Boys – It’s OK; 6. Kiss – Detroit Rock City; 7. Starland Vocal Band – Afternoon Delight; 8. Gérard Lenorman – Voici les Clés; 9. Steve Miller Band – Fly Like an Eagle; 10. Chicago – If You Leave Me Now

1977: 1. The Stranglers – No More Heroes; 2. Dennis Wilson – River Song; 3. Kansas – Dust in the Wind; 4. Electric Light Orchestra – Mr. Blue Sky; 5. Steve Miller Band – Jungle Love; 6. The Beach Boys – The Night Was So Young; 7. Sex Pistols – God Save the Queen; 8. Fleetwood Mac – Go Your Own Way; 9. Queen – We Are the Champions; 10. Bob Marley and the Wailers – Three Little Birds

1978: 1. Gerard van Maasakkers – Gaode Mee; 2. Gerry Rafferty – Baker Street; 3. The Cars – Just What I Needed; 4. Black Flag – Nervous Breakdown; 5. Kayak – Ruthless Queen; 6. The Motors – Airport ; 7. Ramses Shaffy – Laat Me; 8. Buzzcocks – Love You More; 9. The Doobie Brothers – What a Fool Believes; 10. Misfits – Bullet

1979: 1. Madness – My Girl; 2. The Members – The Sound of the Suburbs; 3. Supertramp – The Logical Song; 4. The Beach Boys – Lady Lynda; 5. Dan Fogelberg – Longer; 6. Danny Doyle – Fields of Athenry; 7. Dead Kennedys – California Über Alles; 8. The Cure – Boys Don’t Cry; 9. The Police – Message in a Bottle; 10. Queen – Crazy Little Thing Called Love

1980: 1. The Alan Parsons Project – The Turn of a Friendly Card (Part 1); 2. New Musik – This World of Water; 3. The Korgis – Everybody’s Got to Learn Sometime; 4. Joy Division – Love Will Tear Us Apart; 5. Ultravox – Vienna; 6. Doe Maar – Sinds 1 Dag Of 2 (32 Jaar); 7. ABBA – The Winner Takes It All; 8. Madness – Embarrassment; 9. Bob Marley – Redemption Song; 10. Circle Jerks – Deny Everything

1981: 1. Ph.D. – I Won’t Let You Down; 2. The Stranglers – Golden Brown; 3. Jon and Vangelis – I’ll Find My Way Home; 4. Minor Threat – In My Eyes; 5. The Kinks – Better Things; 6. TSOL – Code Blue; 7. Orchestral Manoeuvres in the Dark – Maid of Orleans (The Waltz Joan of Arc); 8. Doe Maar – Doris Day; 9. Agent Orange – Everything Turns Grey; 10. Ramones – The KKK Took My Baby Away

1982: 1. Peter Schilling – Major Tom (Völlig Losgelöst); 2. The Alan Parsons Project – Old and Wise; 3. Doe Maar – De Bom; 4. Het Goede Doel – Vriendschap; 5. The Clash – Rock the Casbah; 6. Bad Brains – Sailin’ On; 7. Toto – Africa; 8. FR David – Words; 9. Duran Duran – Save a Prayer; 10. Angelic Upstarts – Woman in Disguise

1983: 1. Mike Oldfield feat. Maggie Reilly – Moonlight Shadow; 2. Toontje Lager – Stiekum Gedanst; 3. Frank Boeijen Groep – Linda; 4. Duran Duran – The Reflex; 5. Nena – 99 Luftballons; 6. China Crisis – Wishful Thinking; 7. Doe Maar – 1 Nacht Alleen; 8. Suicidal Tendencies – Institutionalized; 9. Minor Threat – Betray; 10. Split Enz – Message to My Girl

1984: 1. The Cars – Drive; 2. Herman Brood en Henny Vrienten – Als Je Wint; 3. Foreigner – I Want to Know What Love Is; 4. Jermaine Jackson and Pia Zadora – When the Rain Begins to Fall; 5. Nik Kershaw – The Riddle; 6. Talk Talk – Such a Shame; 7. Ultravox – Dancing with Tears in My Eyes; 8. The Smiths – Heaven Knows I’m Miserable; 9. Alphaville – Forever Young; 10. The Everly Brothers – On the Wings of a Nightingale

1985: 1. Cock Robin – The Promise You Made; 2. Tears For Fears – Everybody Wants to Rule the World; 3. A-Ha – Take on Me; 4. The Outfield – Your Love; 5. The Style Council – Walls Come Tumbling Down!; 6. David Bowie and Pat Metheny Group – This Is Not America; 7. Huey Lewis and the News – The Power of Love; 8. Ramones – My Brain is Hanging Upside Down (Bonzo Goes to Bitburg); 9. Simple Minds – Don’t You (Forget About Me); 10. Youth Of Today – Expectations

1986: 1. Crowded House – Don’t Dream It’s Over; 2. Red Box – For America; 3. The Stranglers – Always the Sun; 4. Mecano – Hijo de la Luna; 5. The Smiths – Bigmouth Strikes Again; 6. Orchestral Manoeuvres In The Dark – (Forever) Live and Die; 7. Cro-Mags – Hard Times; 8. Youth of Today – Break Down the Walls; 9. The Housemartins – Happy Hour; 10. Peter Gabriel and Kate Bush – Don’t Give Up

1987: 1. Paul McCartney – Once Upon a Long Ago; 2. Wax – (Building a) Bridge to Your Heart; 3. Guns N’ Roses – Paradise City; 4. Public Enemy – Rebel Without a Pause; 5. REM – The One I Love; 6. Descendents – Clean Sheets;7. Red Hot Chili Peppers – Behind the Sun; 8. A-Ha – The Living Daylights; 9. Chris Isaak – Blue Hotel; 10. Suzanne Vega – Luka

1988: 1. The La’s – There She Goes; 2. Crowded House – Into Temptation; 3. Traveling Wilburys – Handle with Care; 4. REM – Stand; 5. Toto – Stop Loving You; 6. The Beach Boys – Kokomo; 7. Judge – Fed Up!; 8. Bad Religion – Give You Nothing; 9. Fairground Attraction – Perfect; 10. Brian Wilson – Love and Mercy

1989: 1. Red Hot Chili Peppers – Knock Me Down; 2. Gorilla Biscuits – New Direction; 3. Beastie Boys – Shake Your Rump; 4. The Beautiful South – Song for Whoever; 5. De La Soul – Me, Myself and I; 6. Bad Religion – You; 7. Roy Orbison – You Got It; 8. Nirvana – About a Girl; 9. Faith No More – Epic; 10. Bold – Looking Back

1990: 1. Beverley Craven – Promise Me; 2. Inside Out – No Spiritual Surrender; 3. Burn – …Shall Be Judged; 4. Juan Luis Guerra y 4:40 – Burbujas de Amor; 5. Depeche Mode – Enjoy the Silence; 6. Pantera – Cowboys from Hell; 7. Green Day – Going to Pasalacqua; 8. Nick Kamen – I Promised Myself; 9. Shelter – Freewill; 10. Tröckener Kecks – Met Hart en Ziel

1991: 1. Pearl Jam – Black; 2. Nirvana – Lithium; 3. Red Hot Chili Peppers – Breaking the Girl; 4. Cypress Hill – How I Could Just Kill a Man; 5. Spin Doctors – Two Princes; 6. REM – Losing My Religion; 7. Crowded House – Weather with You; 8. Shelter – In Defense of Reality; 9. NOFX – Nowhere; 10. Guns N’ Roses – November Rain

1992: 1. Alice In Chains – Would?; 2. Pearl Jam – State of Love and Trust; 3. Beastie Boys – The Maestro; 4. Stone Temple Pilots – Plush; 5. House Of Pain – Jump Around; 6. Rage Against The Machine – Bullet in the Head; 7. Bad Religion – Generator; 8. NOFX – The Longest Line; 9. REM – Drive; 10. Manic Street Preachers – Motorcycle Emptiness

1993: 1. Red Hot Chili Peppers – Soul to Squeeze; 2. Nirvana – Heart-Shaped Box; 3. The Connells – ’74-’75; 4. Shelter – In Praise of Others; 5. Cypress Hill – Insane in the Brain; 6. Osdorp Posse – Steek ‘m Op; 7. Valensia – Gaia; 8. Whale – Hobo Humpin’ Slobo Babe; 9. Primus – My Name is Mud; 10. Propagandhi – Anti-Manifesto

1994: 1. Beastie Boys – Sabotage; 2. Green Day – Basket Case; 3. Weezer – Buddy Holly; 4. Soundgarden – Black Hole Sun; 5. Ignite – Slow; 6. Rancid – Sidekick; 7. Rollins Band – Disconnect; 8. Hole – Violet; 9. NOFX – Leave It Alone; 10. Live – Selling the Drama

1995: 1. Green Day – Armatage Shanks; 2. Radiohead – Street Spirit (Fade Out); 3. Pulp – Disco 2000; 4. Therapy? – Stories; 5. Red Hot Chili Peppers – Warped; 6. The Boo Radleys – Wake Up Boo!; 7. Good Riddance – Mother Superior; 8. Cypress Hill – Throw Your Set in the Air; 9. Lagwagon – Sleep; 10. Osdorp Posse – Een Doodgewone Boerenlul

1996: 1. Social Distortion – When the Angels Sing; 2. Bad Religion – Cease; 3. Ignite – Embrace; 4. Rage Against the Machine – Bulls on Parade; 5. 108 – Killer of the Soul; 6. Super Furry Animals – Something 4 the Weekend; 7. Lagwagon – Lamens Therms; 8. Sense Field – Building; 9. Urban Dance Squad – Temporarily Expendable; 10. Snuff – Nick Northern

1997: 1. Elliott Smith – Miss Misery; 2. Buena Vista Social Club – Chan Chan; 3. Foo Fighters – Everlong; 4. No Use For A Name – On the Outside; 5. Weeping Willows – Broken Promise Land; 6. Shelter – Hated to Love; 7. Smoking Popes – Megan; 8. White Town – Your Woman; 9. I Against I – Top of the World; 10. AFI – A Single Second

1998: 1. Elliott Smith – Waltz #2 (XO); 2. Lagwagon – Leave the Light On; 3. Undeclinable Ambuscade – 7 Years; 4. Strung Out – The Exhumation of Virginia Madison; 5. The Ataris – San Dimas High School Football Rules; 6. Good Riddance – Fertile Fields; 7. Beastie Boys – Intergalactic; 8. All – Think the World; 9. NOFX – We Threw Gasoline on the Fire and Now We Have Stumps for Arms and No Eyebrows; 10. CIV – Big Girl

1999: 1. Andreas Johnson – Glorious; 2. No Use For A Name – Not Your Savior; 3. Dido – Hunter; 4. Face To Face – Burden; 5. Good Riddance – Heresy, Hypocrisy, and Revenge; 6. Trial – Reflections; 7. NOFX – The Decline; 8. Venice – The Family Tree; 9. Blink-182 – Adam’s Song; 10. Red Hot Chili Peppers – Scar Tissue

2000: 1. Zoli Band – Painful; 2. Boy Sets Fire – After the Eulogy; 3. Ignite – By My Side; 4. Nelly Furtado – I’m Like a Bird; 5. Travoltas – Pray for Sun; 6. Lagwagon – Burn That Bridge When We Get to It; 7. Beckley-Lamm-Wilson – I Wish for You; 8. Vast – I Don’t Have Anything; 9. Vision – Beggars and Gentry; 10. Shelter – When 20 Summers Pass

2001: 1. Johan – Tumble and Fall; 2. Tiger Army – Cupid’s Victim; 3. Noir Desir – Le Vent Nous Portera; 4. Muse – New Born; 5. The Spirit That Guides Us – Real Life Motion Picture; 6. As Friends Rust – Morningleaver; 7. Weezer – Island in the Sun; 8. System of a Down – Chop Suey!; 9. Tenacious D – Tribute; 10. Extince – Grootheidswaan

2002: 1. No Use For A Name – International You Day; 2. Zijlstra – Durgerdam Slaapt; 3. Bad Religion – Sorrow; 4. Saybia – The Day After Tomorrow; 5. Boy Sets Fire – Release the Dogs; 6. Avoid One Thing – Lean on Sheena; 7. Johnny Cash – We’ll Meet Again; 8. Red Hot Chili Peppers – Cabron; 9. The First Step – Something Inside; 10. Wondermints – Out of Mind

2003: 1. Elliott – Song in the Air; 2. Keren Ann – Not Going Anywhere; 3. Yellowcard – Way Away; 4. AFI – Girl’s Not Grey; 5. Ben Folds – Learn to Live with What You Are; 6. Boy Sets Fire – Handful of Redemption; 7. The Thrills – Big Sur; 8. Epic – Travel; 9. Lagwagon – I Must Be Hateful; 10. Dido – White Flag

2004: 1. The Polyphonic Spree – Section 12 (Hold Me Now); 2. Silent Drive – Banana Rejection; 3. Bad Religion – Sinister Rouge; 4. Morrissey – The First of the Gang to Die; 5. Tiger Army – Ghostfire; 6. Justice – Intro/Justice; 7. Jem – They; 8. Descendents – ‘Merican; 9. KT Tunstall – Suddenly I See; 10. Bayside – Masterpiece

2005: 1. Bayside – Montauk; 2. No Use For A Name – For Fiona; 3. Acid House Kings – 7 Days; 4. Sufjan Stevens – Come On! Feel the Illinoise!; 5. Rocky Votolato – White Daisy Passing; 6. Russian Futurists – 2 Dots on a Map; 7. Ben Folds – Bitches Ain’t Shit; 8. The Real McKenzies – Best Day Until Tomorrow; 9. Lagwagon – Heartbreaking Music; 10. Audioslave – Be Yourself

2006: 1. Johan – Oceans; 2. Badly Drawn Boy – Nothing’s Gonna Change Your Mind; 3. Damien Rice – 9 Crimes; 4. Bayside – Winter; 5. Ignite – Fear is Our Tradition; 6. Babybird – Snails; 7. Belle and Sebastian – Funny Little Frog; 8. Lily Allen – Smile; 9. The Long Blondes – Once and Never Again; 10. Jack Johnson – Upside Down

2007: 1. Camera Obscura – Super Trouper; 2. Bayside – Carry On; 3. Super Furry Animals – Run-Away; 4. Eddie Vedder – Long Nights; 5. Extince – Iedere Dag; 6. Danny de Munk – Amsterdam, Hee Pak Me Dan!; 7. Bad Religion – Honest Goodbye; 8. Vicente Fernández – Estos Celos; 9. Bad Brains – Give Thanks and Praises; 10. MIA – Paper Planes

2008: 1. Fleet Foxes – He Doesn’t Know Why; 2. Bayside – Roshambo (Rock, Paper, Scissors); 3. Brian Wilson – Midnight’s Another Day; 4. Emiliana Torrini – Jungle Drum; 5. Boeijen Hofstede Vrienten – Aardige Jongens; 6. Foxboro Hot Tubs – Mother Mary; 7. Novastar – Because; 7. Energy – Hunter Red; 8. Elbow – One Day Like This; 9. No Use For A Name – Night of the Living Living; 10. Get Well Soon – Witches! Witches! Rest Now in the Fire

2009: 1. Yusuf – Be What You Must; 2. Jonathan Jeremiah – Happiness; 3. Camera Obscura – French Navy; 4. Moss – I Apologise (Dear Simon); 5. Jack Parow – Cooler as Ekke; 6. NOFX – We Called It America; 7. Caro Emerald – Back It Up; 8. Green Day – ¡Viva la Gloria!; 9. The Hotlines – Better than You; 10. Andrew Bird – Oh No

2010: 1. The Coral – 1000 Years; 2. Al Jardine – Looking Down the Coast; 3. Tony Sly – AM; 4. Brian Wilson – The Like in I Love You; 5. Social Distortion – Alone and Forsaken; 6. Katy Perry – California Gurls; 7. Kelis – Acapella; 8. Walter Schreifels – She is To Me; 9. Sparrow Falls – Dogdays & Dusk; 10. Sia – Clap Your Hands

2011: 1. Lykke Li – I Follow Rivers; 2. Lana Del Rey – Video Games; 3. Beastie Boys feat. Santigold – Don’t Play No Game that I Can’t Win; 4. Yellowcard – For You, and Your Denial; 5. Jonathan Jeremiah – Heart of Stone; 6. Red Hot Chili Peppers – The Adventures of Rain Dance Maggie; 7. Acid House Kings – Would You Say Stop?; 8. Tony Sly – Discomfort Inn; 9. Cobra Skulls – Doomsday Parade; 10. The Dwarves – Happy Birthday Suicide

2012: 1. The Beach Boys – From There to Back Again; 2. The Kik – Simone; 3. Sunday Sun – Sunday Sun; 4. The Kyteman Orchestra – The Mushroom Cloud; 5. Green Day – Oh Love; 6. Major Lazer – Get Free; 7. Jessie Ware – Running; 8. Jim Noir – Tea; 9. Pennywise – Let Us Hear Your Voice; 10. NOFX – I Believe in Goddess

Leave a comment »